أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

191

قانون ( فارسى )

خون تگه ( بز نر ) را در آن ريزند محكم‌تر مىشود . خون تگه در نيرو بخشيدن به آلياژ اثر بسزا دارد و بويژه سرب و قلع را قوّت و استحكام مىبخشد . بايد نك ابزار سخت سخت و مستدير باشد . بايد چندين سوراخ داشته باشد تا اگر احيانا يكى يا چند از اين سوراخها وسيلهء ماسه يا خون يا خلط غليظ - كه در درون با نك قاثاطير برخورد مىكنند - مسدود شد ، سوراخ‌هاى ديگر بمانند كه داروى تزريقى را به مقصد برسانند و براى ريزش بول سوراخهايى داشته باشد كه از آنها ادرار بيرون ريزد و ناچار نباشد كه هر از گاهى بيرونش كشند و پاكش كنند و باز داخل كنند . بايد قسمت آلياژى ابزار را بر قسمت چرمى آن‌چنان هموار كنند و چنان با سريش پنير ببندند كه هيچ منفذ نداشته باشد و از بركنده شدن دور باشد . ممكن است قسمت بالايى ابزار از نقره يا معدنى ديگر ساخته شود . اين دستگاه براى آن است كه دارو را به درون برساند و حالتى داشته باشد كه بتواند چيزى را با خود بيرون بياورد . وقتى كه مىخواهيم دارو را به جاى معينى برسانيم ، بر جاى نرمش‌پذير آن - كه زير نك واقع مىشود - چيزى انبانك ماننده كوچك يا كيسك از مثانهء حيوان را - كه مچاله شده است - مىبنديم و دارو را در آن انبانك يا آبدانك مچاله شده مىريزيم و با ابزار تزريق داخل مىكنيم و ممكن است آن را به شكل آلت حقنه‌اى بسازيم كه در بحث علاج قولنج شرح داديم . اگر ابزار نامبرده را به قصد بيرون آوردن بول به كار برديم ، بايد حالت كشندگى داشته باشد ؛ زيرا ابزار كه داخل مىشود به هيچ فراغى نمىرسد ، بايد ابزار همين‌كه از چيزى پر شد ، به قوت آن را بكشد و بعد از كشيدن آن راه بول يا غير بول باز شود و فرو ريزد . يا اينكه ابزار در مادهء گير كردهء حبس‌كنندهء بول داخل شود يا بر آن قرار گيرد و هوا را حصر كند ، چندان‌كه هرگاه ابزار را پس كشيدى ، هوا از تنها جايى كه بتواند نفوذ كند ، جاى ابزار باشد كه به سوى پايين حركت داده‌اى . آنگاه هواى محصور شده بر بول يا هر چيز حبس شدهء ديگر فشار مىآورد و آن را همراه خودش بيرون مىريزد . اين مادهء هوا حصر كن ، بايد پشمى به هم بافته باشد كه در وسط با نخى بسته است و در داخل طرف بالائى ابزار وارد شود و نخى كه وسط پشم بدان بسته شده بيرون باشد ؛ كه هرگاه ابزار هر دو طرف سوراخ شده‌اش به داخل راه يافت و خود در ماده جا گرفت ، يكباره نخ را بكشى و پشم داخل دهانهء ابزار بيرون آيد و هر چيزى كه در آنجا گير كرده است - بول يا غير بول - فرو ريزد . نوع ديگرى از ابزار تزريق هست كه آن را به‌طور عمودى در داخل مجرا وارد كنند ، گاهى همين ابزار عمودى را در غلافى مىپيچند و دسته‌اى هم دارد كه هرگاه خواستند آن را پايين بكشند ، آن دسته را مىگيرند و پايين مىكشند . طرز استعمال ابزار تزريق وقتى مىخواهى كسى را وسيلهء ابزار تزريق معالجه كنى ، اوّل او را در آبزن بنشان ! آب آبزن بايد از داروهاى سست‌كننده تأثيرپذير شده باشد . همچنين آب آبزن بايد گرم باشد . بيمار در آبزن آب‌تنى كند . بعد از آن ضمادى از داروهاى سستىبخش بر مجارى بول و مثانه بگذارد ، آنگاه عمل